Lektury

Lista lektur obowiązkowych (zgodna z podstawą programową z 2024r.), do których można odwołać się w wypracowaniu maturalnym:

W arkuszu egzaminacyjnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym znajdą się zadania sprawdzające znajomość treści i problematyki lektur obowiązkowych, tj.:

Zakres podstawowy:

• Biblia, w tym fragmenty „Księgi Rodzaju”, „Księgi Hioba”, „Księgi Koheleta”, „Pieśni nad Pieśniami”, „Księgi Psalmów”, „Apokalipsy wg św. Jana”;
• Jan Parandowski, „Mitologia”, część I „Grecja”;
• Homer, „Iliada” (fragmenty), „Odyseja” (fragmenty);
• Sofokles, „Antygona”;
• Lament świętokrzyski (fragmenty)
• Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty)
• „Pieśń o Rolandzie” (fragmenty);
• William Szekspir, „Makbet”, „Romeo i Julia”;
• Molier, „Skąpiec”;
• Ignacy Krasicki, wybrane satyry;
• Adam Mickiewicz, „Oda do młodości”; wybrane ballady, w tym „Romantyczność”; „Konrad Wallenrod”; „Dziady” III;
• Bolesław Prus, „Lalka”;
• Henryk Sienkiewicz, „Potop”;
• Fiodor Dostojewski, „Zbrodnia i kara”;
• Stanisław Wyspiański, „Wesele”;
• Władysław Stanisław Reymont, „Chłopi” (fragmenty);
• Stefan Żeromski, „Przedwiośnie”;
• Witold Gombrowicz, „Ferdydurke” (fragmenty);
• Tadeusz Borowski, „Proszę państwa do gazu”;
• Gustaw Herling-Grudziński, „Inny świat” (fragmenty);
• Hanna Krall, „Zdążyć przed Panem Bogiem”;
• Albert Camus, „Dżuma”;
• George Orwell, „Rok 1984”;
• Sławomir Mrożek, „Tango”;
• Marek Nowakowski, „Górą ˂Edek˃” (z tomu „Prawo prerii”);
• Andrzej Stasiuk, „Miejsce” (z tomu „Opowieści galicyjskie”);
• Olga Tokarczuk, „Profesor Andrews w Warszawie” (z tomu „Gra na wielu bębenkach”);
• Ryszard Kapuściński, „Podróże z Herodotem” (fragmenty);
• Ponadto z zakresu szkoły podstawowej:
• Ignacy Krasicki, bajki;
• Adam Mickiewicz, „Dziady” cz. II, „Pan Tadeusz” (księgi: I, II, IV, X, XI, XII);
• Aleksander Fredro, „Zemsta”;
• Juliusz Słowacki, „Balladyna”

Zakres rozszerzony:

• Homer, „Odyseja” (fragmenty);
• Dante Alighieri, Boska Komedia (fragmenty)
• Jan Kochanowski, „Treny” (jako cykl poetycki);
• Piotr Skarga, „Żywoty świętych” (fragmenty);
• William Szekspir, „Hamlet”;
• Juliusz Słowacki, „Kordian”;
• Realistyczna lub naturalistyczna powieść europejska (Honoré de Balzac, „Ojciec Goriot” lub Charles Dickens, „Klub Pickwicka”, lub Mikołaj Gogol, „Martwe dusze”, lub Gustaw Flaubert, „Pani Bovary”);
• Franz Kafka, „Proces” (fragmenty);
• Michaił Bułhakow, „Mistrz i Małgorzata”;
• Stanisław Ignacy Witkiewicz, „Szewcy”;
• Bruno Schulz, wybrane opowiadania z tomu „Sklepy cynamonowe”;
• Tadeusz Konwicki, „Mała apokalipsa”;
• Jorge Luis Borges, wybrane opowiadanie;
• Janusz Głowacki, „Antygona w Nowym Jorku”;
• Sławomir Mrożek, wybrane opowiadania;
• wybrane eseje następujących autorów: Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Zbigniewa Herberta

Poniższy wykaz obejmuje teksty z wcześniejszej podstawy, których nie ma w aktualnym zestawie lektur obowiązkowych z 2024 roku, ale które w latach 2025–2028 nadal mogą spełnić w wypracowaniu wymóg odwołania się do lektury obowiązkowej.

• „Legenda o św. Aleksym” – fragmenty,
• „Kwiatki świętego Franciszka z Asyżu” – fragmenty,
• Gall Anonim – „Kronika polska” – fragmenty,
• Jan Kochanowski – „Odprawa posłów greckich”,
• Piotr Skarga – „Kazania sejmowe” – fragmenty,
• Jan Chryzostom Pasek – „Pamiętniki” – fragmenty,
• William Szekspir – „Romeo i Julia”,
• Adam Mickiewicz – „Konrad Wallenrod”,
• Bolesław Prus – „Z legend dawnego Egiptu”,
• Eliza Orzeszkowa – „Gloria victis”,
• Stefan Żeromski – „Rozdzióbią nas kruki, wrony…”,
• Tadeusz Borowski – „Ludzie, którzy szli”,
• Józef Mackiewicz – „Droga donikąd” – fragmenty,
• Marek Nowakowski – wybrane opowiadanie z tomu „Raport o stanie wojennym”,
• Jacek Dukaj – „Katedra” z tomu „W kraju niewiernych”,
• Antoni Libera – „Madame”,
• Adam Mickiewicz – „Pan Tadeusz” - z zakresu szkoły podstawowej.

Zakres rozszerzony

• Arystoteles – „Poetyka” i „Retoryka” –(fragmenty),
• Platon – „Państwo” – (fragmenty),
• Arystofanes – „Chmury”,
• Wergiliusz – „Eneida” – (fragmenty),
• św. Augustyn – „Wyznania” – (fragmenty),
• św. Tomasz z Akwinu – „Summa teologiczna” – (fragmenty),
• François Rabelais – „Gargantua i Pantagruel” – (fragmenty),
• Michel de Montaigne – „Próby” – (fragmenty),
• Juliusz Słowacki – „Lilla Weneda”,
• Stanisław Wyspiański – „Noc listopadowa”,
• Jorge Luis Borges – wybrane opowiadanie.

Nie są to utwory, z których CKE przygotuje osobne zadania sprawdzające znajomość treści w części ustnej lub teście historycznoliterackim. Ich szczególny status dotyczy wypracowania: maturzysta może wykorzystać jeden z nich jako lekturę obowiązkową, jeśli odpowiada problemowi postawionemu w temacie.